وبلاگ آموزشی خبری کامپیوتر

کاردینال بیگلز، اریک بی ایمان را بیش از چهار ساعت روی صندلی راحتی نشاند تا سرانجام این اعترافات را از او گرفت ...

اولین نگاه من به پیتون یک تصادف بود، و علاقه چندانی به چیزی که در آن زمان دیدم پیدا نکردم. اوایل سال 1997 بود و کتاب "برنامه نویسی پیتون" نوشته مارک لوتز از انتشارات

به تازگی بیرون آمده بود. کتابهای

به ندرت به در خانه من می رسند، که در آن مورد هم توسط یک فرد ذینفع درون سازمان طی یک فرآیند تصادفی که من تصمیم گرفته ام دیگر سعی در فهمیدن آن نکنم، از بین تازه های چاپ برای من فرستاده می شوند.

یکی از این کتابها "برنامه نویسی پیتون" بود. از آنجا که من زبان های رایانه ای را جمع آوری می کنم، این موضوع برایم جالب بود. من بیش از دوجین زبان همه منظوره بلدم، برای تفریح مفسر و مترجم های زیادی نوشته ام و شخصا تعدادی زبان های یک منظوره و فرمهای نشانه گذاری (

) مختلف طراحی کرده ام. تازه ترین پروژه ای که من در زمان نوشتن این مقاله به پایان رسانده ام، یک زبان یک منظوره به نام

برای کار کردن روی تصاویر

یا

است. خوانندگان علاقمند می توانند صفحات خانگی

را در آدرس

مشاهده کنند. من همچنین چند نسخه پیاده سازی شده از چند زبان همه منظوره عجیب را در صفحه

خود به آدرس

قرار داده ام.

من قبلا آنقدر درباره پیتون شنیده بودم که بدانم از آن چیزهایی است که امروزه به آنها زبانهای اسکریپت می گویند، یک زبان تفسیری با مدیریت داخلی (built-in ) حافظه و تسهیلاتی خوب برای فراخوانی و همکاری با دیگر برنامه ها. بنابراین در هنگام شروع پیتون یک سوال بالاتر از همه مسائل برای من مطرح بود: این زبان چه چیزی دارد که پرل ندارد؟
البته، پرل گوریل ۸۰۰ کیلویی زبان های اسکریپت امروزی است. این زبان تا حدی به لطف کتابخانه های یونیکس و اعلان های جامع خود و تا حدی به دلیل مجموعه بزرگ ماژول های به وجود آمده توسط جامعه برنامه نویسان پرل ، به نسبت زیادی جایگزین زبانهای اسکریپت انتخابی مدیران و ناظران سیستم ها شده است. این زبان، زبان CGI پنهان در پشت حدود ۸۵% محتوای "زنده" بر روی شبکه به شمار می رود. سازنده آن، Larry Wall ، به درستی یکی از مهمترین رهبران جامعه متن باز به شمار می رود و اغلب پس از Linus Torvalds و Richard Stallaman در مکان سوم جایگاه خدایان قرار می گیرد.
در آن زمان من پرل را برای تعدادی از پروژه های کوچک استفاده کرده بودم. من این زبان را بسیار قدرتمند یافتم گرچه به نظر من می رسید سینتکس و بعضی جنبه های دیگر این زبان می توانند تا حدی برای شخصی که به آن عادت نداشته باشد، خطرناک باشند. به نظر من می رسید که پیتون به عنوان یک زبان اسکریپت باید گام مهم دیگری بردارد، بنابراین درحال خواندن به دنبال چیزی می گشتم که به نظر برسد آن را از زبان پرل مجزا می کند.
من به سرعت مطالب غیرعادی اصلی ای که ممکن است در پیتون به نظر هر کسی برسد را مرور کردم: این واقعیت که فضای خالی (indentation ) در سینتکس این زبان بامعنی است؛ این زبان هیچ سنخیتی با ساختار آکولادی C و پرل ندارد، در عوض تغییرات در توگذاری (indentation ) محدودیت گروه های عبارات را از بین می برند؛ و مثل اکثر هکرها پس از فهمیدن این مطلب با بی علاقگی عقب کشیدم.
آنقدر از عمر من گذشته است که برای چند ماهی در دهه ۷۰ با FORTRAN برنامه نویسی کرده باشم. اکثر هکرهای این دوره چنین نیستند ولی به نظر می رسد فرهنگ ما به گونه ای ، خاطره ای دقیق وسنتی از اینکه آن زبان های قدیمی با محدوده ثابت چقدر عذاب آور بودند حفظ کرده باشد. "فرمت آزاد"، که درآن زمان برای توصیف حالت جدیدتر سینتکس token-oriented زبان های C و پاسکال استفاده می شد، تقریبا فراموش شده است؛ چندین دهه است تمامی زبان ها اینگونه طراحی شده اند، یا تقریبا تمام زبان ها. بسیار سخت است کسی را، پس از دیدن این ویژگی پیتون، به خاطر عکس العمل اولیه ای مانند اینکه به صورت غیرمنتظره در انبوهی از بی ادبی! دایناسور قدم گذاشته است سرزنش کرد.
این احساس من در آن زمان بود. من بدون علاقه چندانی از کنار بقیه توضیحات این زبان گذاشتم. من دلیل چندان دیگری برای توصیه پیتون پیدا نکردم به جز اینکه احتمالا سینتکس آن تا حدی شسته و رفته تر از پرل بود و امکانات موجود برای اجرای CGI های ابتدایی مانند دکمه ها و منوها بسیار خوب به نظر می رسید.
من کتاب را با این یادآوری ذهنی که باید زمانی یک پروژه کوچک با محوریت GUI انجام دهم، تا مطمئن شوم که واقعا این زبان را می فهمم، در قفسه گذاشتم. ولی باور نداشتم چیزی که دیده ام هرگز بتواند به طور موثر با پرل رقابت کند.
اتفاقات زیادی باعث شدند این یادآوری ذهنی ماه ها در فهرست اولویت های من در مکان آخر قرار بگیرد. بقیه سال ۱۹۹۷ برای من پر از اتفاقات بود، در کنار بقیه اتفاقات، این سالی بود که من نسخه اصلی "کلیسای اعظم و بازار" را نوشته و منتشر کردم. در عین حال من فرصت یافتم تا چندین برنامه پرل بنویسم، از جمله دو برنامه با حجم و پیچیدگی قابل توجه. یکی از آنها، keeper ، برنامه دستیاری است که همچنان برای بایگانی پرونده های ارسالی وارده در شرکت نرم افزاری Metalab به کار می رود. این برنامه تولیدکننده صفحات وبی است که شما در http://metalab.unc.edu/pub/Linux/!INDEX.html مشاهده می کنید. برنامه دیگر، anthologize ، با هدف تولید خودکار PostScript برای ششمین ویرایش لینوکس از آرشیو "چگونه ها" ی پروژه مستندسازی لینوکس استفاده شد. هر دوی این برنامه ها در Metalab موجود هستند.
نوشتن هر دوی این پروژه ها مرا بیشتر و بیشتر از پرل ناراضی کرد. به نظر می رسید پروژه های با اندازه بزرگتر یک نارضایتی ساده از پرل را تبدیل به مشکلات جدی و مداوم می نمایند. سینتکسی که در صد خط ابتدایی بسیار راضی کننده به نظر می رسید، با گذشت زمان تبدیل به توده ای از خارهای غیرقابل نفوذ می شد. "بیش از یک راه برای انجام کار" که حال و هوا و تاثیرگذاری خاصی به آن می بخشید، نگهداری یک استیل خاص در یک محدوده کد وسیعتر را به مقدار قابل توجهی مشکل می ساخت. و بسیاری قابلیت هایی که بعدا به منظور جوابگویی به نیاز برای کنترل پیچیدگی در برنامه های بزرگتر (اشیاء، lexical scoping ،use strict و ...) به پرل اضافه شده بودند حالتی شکننده و نه چندان دلچسب داشتند.
تمامی این مشکلات دست به دست یکدیگر داده بودند تا خواندن و درک حجم زیادی از کدهای پرل به عنوان یک کلیت را تنها پس از چند روز به صورت غیرمنطقی ای مشکل کنند. علاوه بر این، من دریافتم که روز به روز زمان بیشتری را به جای ور رفتن با برنامه خود، صرف ور رفتن با قابلیت های این زبان می کنم و بدتر از همه اینکه کد من زشت شده بود ، ... این مساله واقعی بود. برنامه های زشت مثل پل هایِ معلقِ زشت هستند، واژگون شدن آنها بسیار محتمل تر از انواع زیبای آنها است، زیرا نحوه ادراک انسان ها (به خصوص مهندس- انسانها) از زیبایی رابطه بسیار نزدیکی با قابلیت ما برای پردازش و فهم پیچیدگی دارد. زبانی که کار نوشتن کد باوقار و باشکوه را سخت کند در حقیقت نوشتن کد خوب را مشکل کرده است.
با وجود یک دو جین زبان که به آنها تسلط داشتم، من می توانستم به تمامی علامات مشهود یک طراحی زبان که به منتهای قابلیت خود رسیده است و چیز بیشتری برای عرضه ندارد پی ببرم. من فکر کردم "باید راه بهتری وجود داشته باشد" و شروع به گشتن به دنبال یک زبان اسکریپت باشکوه تر کردم.
موردی که من حتی به آن فکر نکردم بازگشت به C به عنوان یک زبان پیش فرض بود. دوره ای که انجام مدیریت حافظه در یک برنامه به صورت شخصی معنا داشت، به جز در بعضی زمینه ها مانند طراحی هسته سیستم عامل (kernel hacking ) ، برنامه نویسی علمی و گرافیک ۳ بعدی که در آنها شما نیاز دارید بیشترین سرعت و کنترل کامل بر روی استفاده از حافظه به منظور حداکثر استفاده از سخت افزار را داشته باشید، مدتهاست که گذشته است.
در اکثر موارد دیگر پذیرفتن بار اضافه debug کردن [ چندین اصطلاح را در این قسمت حذف کردم م.] و دیگر مشکلات از این دست در ماشین های امروزی دیوانگی است. بسیار عاقلانه تر است که چندین چرخه و چندین کیلوبایت حافظه برای نیازهای مدیر حافظه یک زبان اسکریپت فدا کنیم و در وقت گرانبهای انسان صرفه جویی کنیم. در حقیقت استفاده از این راهبرد (استراتژی) دقیقا همان چیزی است که باعث رشد انفجاری پرل از اوایل دهه ۹۰ شده است.
مدتی با Tcl ور رفتم تا متوجه شدم که در مقیاس های بالا حتی از پرل هم ضعیفتر عمل می کند. به عنوان یک برنامه نویس قدیمی LISP ، همچنین نگاهی به اشکال ( dialects ) مختلف رایج LISP و Scheme انداختم ولی همانگونه که از نظر تاریخی در مورد LISP معمول است، طراحی های هوشمندانه متعدد آن به دلیل عدم وجود یا ناقص بودن مستندات، دسترسی ناقص به امکانات POSIX/UNIX و یک جامعه کوچک و در عین حال بسیار پراکنده کاربران، بی استفاده شده بودند. پرطرفدار بودن پرل به هیچ عنوان یک تصادف نیست؛ اکثر رقبای آن یا برای پروژه های بزرگ بدتر از پرل هستند یا اصلا و ابدا به آن مفیدی که ساختار نظری برتر آنها انتظارش را ایجاد می کند نیستند.
نگاه دومی من به پیتون تقریبا همانقدر تصادفی بود که نگاه اول. در اکتبر ۱۹۹۷، یک سری سوالات در فهرست نامه های الکترونیک افراد استفاده کننده از fetchmail این موضوع را کاملا مشخص کرد که افراد برای ایجاد فایل های تنظیمات برنامه fetchmail دچار مشکلات فزاینده ای می شوند. این فایل دارای ساختاری ساده و کلاس به سبک فرمت آزاد یونیکس است ولی می تواند هنگامی که کاربر دارای چندین حساب از نوع POP3 و IMAP باشد، به شدت پیچیده شود. به عنوان نمونه، برای دیدن یک مثال ساده شده از برنامه من به لیست ۱ نگاه کنید.

Listing 1. fetchmail Configuration File
set postmaster ``esr ''
set daemon 300
poll imap.ccil.org with proto IMAP and options no dns
aka snark.thyrsus.com locke.ccil.org ccil.org
user esr there is esr here options fetchall dropstatus warnings 3600
poll imap.netaxs.com with proto IMAP
user "esr" there is esr here options dropstatus warnings 3600
skip imap.21cn.com with proto IMAP
user esr here is tranxww there options fetchall
skip pop.tems.com with proto POP3 :
user esr here is ed there options fetchall
skip mail.frequentis.com with proto IMAP :
user esr here is imaptest there with options fetchall

من تصمیم گرفتم برای حل مشکل از یک ویرایشگر تنظیمات با حالتی کاربر پسند ( End-User-Friendly ) به نام fetchmailconf استفاده کنم. هدف از طراحی fetchmail مشخص بود؛ پنهان کردن کامل سینتکس فایل کنترل در پشت ظاهر شیک و صحیح از نظر ارگونومی یک رابط گرافیکی کاربر ( GUI ) با کلیدهای انتخاب، منوهای کشویی و فرم های مختلف.
فکر پیاده کردن این برنامه با پرل چندان مرا ذوق زده نکرد. من کدهای GUI را در پرل دیده بودم که ترکیبی ناهمگون بود از پرل و Tcl که حتی از کد پرل خود برنامه هم زشت تر بود. در این لحظه بود که قولی را که ۶ ماه قبل داده بودم یادم آمد. این می توانست فرصتی برای کسب یک تجربه عملی با پیتون باشد.
البته این موضوع مجددا من را با بامعنی بودن فضای خالی در پیتون روبرو کرد. البته این بار تخته گاز پیش رفتم و مقداری کد برای انبوهی از عناصر GUI نوشتم. جدا ّ حیرت آور بود که تنها پس از ۲۰ دقیقه، استفاده پیتون از فضای سفید دیگر امر عجیبی به نظر نمی آمد. من همانقدر از فرورفتگی متن در پیتون استفاده می کردم که امکان داشت در C از آن استفاده کنم و این روش جواب هم می داد.
این اولین حیرت من بود. حیرت دومی ، حدود ۲ ساعت بعد (با احتساب زمان های توقفی که برای نگاه کردن به قابلیت های پیتون در کتاب Learning Python صرف شد) ، وقتی پیش آمد که متوجه شدم با همان سرعتی مشغول نوشتن برنامه های به دردبخور هستم که می توانم تایپ کنم. وقتی متوجه این موضوع شدم تقریبا مبهوت شدم. یکی از معیارهای مهم عملکرد در برنامه نویسی تعداد دفعاتی است که شما چیزی می نویسید که واقعا با درک شما از مساله همخوانی ندارد و ناچارید پس از فهمیدن این موضوع که چیزی که تایپ کرده اید، به زبان آنچه را شما فکر می کنید نمی گوید به عقب برگردید. یکی از معیارهای مهم طراحی مناسب زبان اینست که درصد چنین اشتباهاتی با تجربه پیدا کردن شخص در آن زبان با چه سرعتی کاهش می یابند.
هنگامی که شما با بیشترین سرعتی که قادرید تایپ کنید، برنامه به دردبخور می نویسید و اشتباهات شما در انتخاب مسیر تقریبا صفر است، این به آن معناست که شما در آن زبان به استادی رسیده اید. ولی این بی معنی بود، چون به زحمت یک روز از این موضوع گذشته بود و من هنوز مجبور بودم امکانات مربوط به زبان و کتابخانه ها را از روی کتاب نگاه کنم.
این اولین چیزی بود که به من فهماند من در پیتون با یک طراحی عالی سروکار دارم. اکثر زبانها آنقدر دارای تداخل و ضعف در طراحی خود هستند که شما قبل از اینکه ضریب اشتباهاتتان در آنها حتی نزدیک به صفر شود بسیاری از امکانات آنها را فرا گرفته اید. پیتون تنها زبان همه منظوره ای بود که من تا آن روز استفاده کرده بودم و این فرآیند را معکوس می کرد.
البته یادگیری مجموعه امکانات آن نیز چندان وقت گیر نبود. من یک برنامه fetchmailconf کارآ و قابل استفاده، به همراه GUI ، را در ۶ روز کاری نوشتم که از این ۶ روز احتمالا ۲ روز آن تماما صرف یادگیری خود پیتون شد. این موضوع نشان دهنده یک خاصیت مفید دیگر این زبان است: این زبان حالت اختصاری دارد، شما می توانید تمامی مجموعه امکانات آن (حداقل یک ایده فهرست وار از کتابخانه های آن) را در ذهن نگه دارید. C زبانی است که به اختصار معروف است. پرل در این زمینه شهرت خوبی ندارد. یکی از چیزهایی که عبارت معروف "بیش از یک راه برای انجام آن وجود دارد!" قربانی می کند توانایی مختصر بودن پرل است.
ولی هنوز رویایی ترین کشف من باقی مانده بود. طراحی من یک مشکل داشت: من قادر بودم به راحتی فایل های تنظیم را با استفاده از عملهای GUI کاربر تولید کنم ولی ویرایش آنها مشکل بزرگتری بود. یا بهتر است بگویم خواندن آنها به یک شکل قابل ویرایش کار مشکلی بود.
Parser به کار رفته برای سینتکس فایل تنظیماتfetchmail بسیار کاربر بود. این برنامه در حقیقت با استفاده از YACC و Lex ، دو ابزار کلاسیک یونیکس برای تولید کد parsing زبان در C ، نوشته شده بود. تصور من این بود که برای اینکه قادر به ویرایش فایلهای تنظیمات در fetchmail باشم ناچار به تکرار همان parser وقت گیر در پیتون خواهم بود. من برای انجام این کار بسیار دودل بودم، تا حدودی به دلیل حجم کار و تا حدودی هم به دلیل اینکه نمیدانستم از کجا باید مطمئن باشم که دو parser در دو زبان مختلف مثل یکدیگر عمل خواهند کرد. کار فوق العاده زیاد همخوان نگاه داشتن دو parse آخرین چیزی بود که ممکن بود من با تحول زبانها به آن نیاز داشته باشم.
این مشکل برای مدتی مرا متوقف کرد. بعد از این فکری به ذهنم رسید: من به fetchmailconf اجازه می دادم از parser خود استفاده کند. من یک گزینه –configdump به fetchmail اضافه کردم و نتیجه را در یک خروجی استاندارد با فرمت یک initializer پیتون تخلیه کردم. برای فایل بالایی، نتیجه تقریبا شبیه به لیست ۲ بود (برای صرفه جویی در فضا بعضی داده های غیرمرتبط با مثال حذف شده اند).

Listing 2. fetchmailrc
fetchmailrc = {
   'poll_interval':300 ,
   "logfile":None ,
   "postmaster":"esr ",
   'bouncemail':TRUE ,
   "properties":None ,
   'invisible':FALSE ,
   'syslog':FALSE ,
   # List of server entries begins here
   'servers’:[
   # Entry for site `imap.ccil.org' begins :
   {
      "pollname":"imap.ccil.org ",
      'active':TRUE ,
      "via":None ,
      "protocol":"IMAP ",
      'port':0 ,
      'timeout':300 ,
      'dns':FALSE ,
      "aka":["snark.thyrsus.com", "locke.ccil.org", "ccil.org " ]
      'users’: [
   {
      "remote":"esr ",
      "password":"Malvern ",
      'localnames':["esr " ] ,
      'fetchall':TRUE ,
      'keep':FALSE ,
      'flush':FALSE ,
      "mda":None ,
      'limit':0 ,
      'warnings':3600 ,
      }
   , [
   }
   ,
   # Entry for site `imap.netaxs.com' begins :
   {
      "pollname":"imap.netaxs.com ",
      'active':TRUE ,
      "via":None ,
      "protocol":"IMAP ",
      'port':0 ,
      'timeout':300 ,
      'dns':TRUE ,
      "aka":None ,
      'users ': [
      {
         "remote":"esr ",
         "password":"d0wnthere ",
         'localnames':["esr " ] ,
         'fetchall':FALSE ,
         'keep':FALSE ,
         'flush':FALSE ,
         "mda":None ,
         'limit':0 ,
         'warnings':3600 ,
      }
      , [
   }
   ,
   # Entry for site `imap.21cn.com' begins :
   {
      "pollname":"imap.21cn.com ",
      'active':FALSE ,
      "via":None ,
      "protocol":"IMAP ",
      'port':0 ,
      'timeout':300 ,
      'dns':TRUE ,
      "aka":None ,
      'users ': [
      {
         "remote":"tranxww ",
         "password":None ,
         'localnames':["esr " ] ,
         'fetchall':TRUE ,
         'keep':FALSE ,
         'flush':FALSE ,
         "mda":None ,
         'limit':0 ,
         'warnings':3600 ,
      }
      , [
   }
   ,
   # Entry for site `pop.tems.com' begins :
   {
      "pollname":"pop.tems.com ",
      'active':FALSE ,
      "via":None ,
      "protocol":"POP3 ",
      'port':0 ,
      'timeout':300 ,
      'dns':TRUE ,
      'uidl':FALSE ,
      "aka":None ,
      'users ': [
      {
         "remote":"ed ",
         "password":None ,
         'localnames':["esr " ] ,
         'fetchall':TRUE ,
         'keep':FALSE ,
         'flush':FALSE ,
         "mda":None ,
         'limit':0 ,
         'warnings':3600 ,
      }
      , [
   }
   ,
   # Entry for site `mail.frequentis.com' begins :
   {
      "pollname":"mail.frequentis.com ",
      'active':FALSE ,
      "via":None ,
      "protocol":"IMAP ",
      'port':0 ,
      'timeout':300 ,
      'dns':TRUE ,
      "aka":None ,
      'users ': ]
      {
         "remote":"imaptest ",
         "password":None ,
         'localnames':["esr " ] ,
         'fetchall':TRUE ,
         'keep':FALSE ,
         'flush':FALSE ,
         "mda":None ,
         'limit':0 ,
         'warnings':3600 ,
      }
      , ]
   }
   ]
}

پیتون سپس قادربود خروجی fetchmail--configdump را ارزیابی کند و سپس تنظیمات را به صورت مقدار متغیر "fetchmail " ارائه کند.
حتی این هم آخرین حرکت رقص من نبود. چیزی که من می خواستم صرفا این نبود که fetchmail تنظیمات فعلی خود را داشته باشد بلکه می خواستم آن را تبدیل به یک ساختار درختی از اشیا زنده (live objects ) کنم. احتمالا در این درخت سه نوع شی وجود داشت: تنظیمات ( که شیء واقع در بالاترین مرتبه و نشان دهنده کل تنظیمات بود)؛ سایت (نشان دهنده یکی از سایتهایی که باید به رای گذاشته می شد.) و کاربر ( نشان دهنده داده های کاربران که به سایت متصل می شود). فایل های مثال پنج شیء از نوع سایت که به هر کدام یک شیء از نوع کاربر متصل شده است را نشان می دهد.
تا اینجا من سه شیء کلاس را طراحی کرده و نوشته بودم (این همان چیزی بود که چهار روز از وقت من را گرفت که اکثر آن هم صرف چیدن درست و مناسب کنترلهای صفحه شد). هر یک از این کلاسها یک متد داشت که باعث می شد برای ویرایش داده های آن instance خاص یک صفحه GUI باز شود. تنها مشکل باقیمانده من یافتن روشی برای تبدیل اشیاء مرده این برنامه initializer پیتون به اشیاء زنده بود.
چیزی که به نظر من رسید نوشتن کدی بود که به وضوح راجع به ساختار هر سه کلاس بداند و از این دانش برای پلکیدن در initializer و ایجاد اشیایی که پاسخگوی نیازها باشند استفاده کند ولی این ایده را رد کردم زیرا اعضای این کلاس جدید احتمالا با اضافه شدن امکانات جدید به تنظیمات زیاد می شدند. اگر من کد ایجاد اشیا را با این روش مشهود می نوشتم، احتمال زیادی وجود داشت که کد حالت شکننده پیدا کند و با تغییر تعریفهای کلاس یا ساختار initializer از حالت به روز خارج شود.
چیزی که من واقعا به دنبالش بودم کدی بود که شکل و اعضای initializer را تجزیه و تحلیل کند، از تعریفهای کلاس برای پرس و جو درباره اعضای آن کلاس استفاده کند و سپس خودش را با این دو مجموعه هماهنگ کند.
به این گونه چیزها در اصطلاح هک کردن metaclass گفته می شود و در حالت عمومی چیزی به ترسناکی جادوی سیاه به شمار می روند. اکثر زبانهای برنامه نویسی شیءگرا مطلقا از این قابلیت پشتیبانی نمی کنند و در آنهایی که این کار را می کنند (که پرل هم یکی از آنهاست)، این موضوع امری پیچیده و ظریف و شکننده است. تا همان زمان من از ضریب بسیار پایین اشکال سازی پیتون متعجب شده بودم ولی این یک آزمایش واقعی بود. برای اینکه این زبان را مجبور به انجام چنین کاری کنم چقدر باید با آن کشتی می گرفتم؟ با استفاده از تجربیات قبلی می دانستم که ، حتی با این فرض که من ببرم، این می تواند تجربه دردناکی باشد ولی روی کتاب شیرجه رفتم و شروع به مطالعه امکانات metaclass پیتون کردم. تابع به دست آمده در لیست ۳ نشان داده شده است و کدی که فراخوانی می کند در لیست ۴ آمده است.

Listing 3. Metaclass Function
def copy_instance(toclass, fromdict) :
# Initialize a class object of given type from a conformant dictionary .
class_sig = toclass.__dict__.keys(); class_sig.sort ()
dict_keys = fromdict.keys(); dict_keys.sort ()
common = intersect(class_sig, dict_keys)
if 'typemap' in class_sig :
class_sig.remove('typemap ' )
if tuple(class_sig) != tuple(dict_keys) :
print "Conformability error "
# print "Class signature: " + `class_sig `
# print "Dictionary keys: " + `dict_keys `
print "Not matched in class signature: " + `setdiff(class_sig, common) `
print "Not matched in dictionary keys: " + `setdiff(dict_keys, common) `
sys.exit(1)
else :
for x in dict_keys :
setattr(toclass, x, fromdict[x])

Listing 4. Code that Calls Metaclass Function
# The tricky part--initializing objects from the
# configuration global
# `Configuration' is the top level of the object
# tree we're going to mung
Configuration = Controls ()
copy_instance(Configuration, configuration)
Configuration.servers = [];
for server in configuration[`servers ' ] :
Newsite = Server ()
copy_instance(Newsite, server)
Configuration.servers.append(Newsite)
Newsite.users = [];
for user in server['users ' ] :
Newuser = User ()
copy_instance(Newuser, user)
Newsite.users.append(Newuser)

برای جادوی سیاه چندان بد به نظر نمی رسد، اینطور نیست ؟ سی و دو خط با احتساب توضیحات. فقط با توجه به چیزهایی که من درباره ساختار کلاسها گفتم، حتی کد فراخوان نیز قابل خواندن است. ولی اندازه این کد موضوع شوکه کننده نیست. خودتان را کنترل کنید: نوشتن این کد تنها ۹۰ دقیقه وقت گرفت و در اولین باری که من آن را اجرا کردم به خوبی کار کرد.
تنها گفتن این که من حیرت زده شده بودم می تواند کم لطفی باشد. درست و به خوبی کار کردن پیاده سازی حتی ساده ترین تکنیکها در اولین بار همانگونه که انتظار می رفته می تواند امری قابل توجه باشد؛ ولی اولین هک کردن metaclass من تنها پس از ۶ روز از یک شروع بی مقدمه؟ حتی اگر به اغراق بگوییم که من یک هکر با استعداد هستم این یک موفقیت بزرگ برای پیتون در زمینه شفافیت و شکوه و عظمت طراحی است.
تقریبا هیچ راهی وجود نداشت که من بتوانم با وجود تجربه بسیار زیادترم در پرل عمل مشابهی را با استفاده از آن انجام دهم. در این زمان بود که احساس کردم که احتمالا پرل را ترک خواهم کرد.
این رویایی ترین لحظه من در پیتون بود. ولی حالا که همه اینها تمام شده باید بگویم تمام اینها یک هک هوشمندانه بود. مفید بودن یک زبان برنامه نویسی در بلند مدت بستگی به پشتیبانی آنها از هک های هوشمندانه ندارد بلکه به چند و چون پشتیبانی آن از امور روزمره برنامه نویسی مرتبط است. کار روزمره برنامه نویسی اکثرا به جای نوشتن برنامه های جدید، از خواندن و تغییر دادن برنامه های موجود تشکیل می شود.
مساله تکان دهنده اینجاست: هفته ها و ماه ها پس از نوشتن fetchmailconf ، من هنوز قادر بودم کد آن را بخوانم و بدون هیچ تلاش فکری جدی ای متوجه بشوم که چکار می کند و دلیل واقعی این موضوع که من دیگر برای هیچ چیزی جز پروژه های کوچک از پرل استفاده نمی کنم این است که این موضوع هرگز در مورد پرل صادق نبود. من حتی از تصور این موضوع که زمانی ناچار شوم keeper یا anthologize را تغییر دهم به وحشت می افتم در حالیکه برای انجام چنین کاری در مورد fetchmailconf ککم هم نمی گزد.
پرل همچنان کاربردهای خود را دارد. برای پروژه های کوچک (۱۰۰ خط یا کمتر) که شامل مقدار زیادی جور کردن الگوی متن است، من احتمالا بیشتر از یک راه حل با استفاده از پرل استقبال می کنم تا پیتون. برای دیدن چندین مثال خوب، برنامه های timeseries و growplot را در فهرست توزیع fetchmail مشاهده کنید. در حقیقت، این ها تا حد زیادی شبیه کاری هستند که پرل در نقش اصلی خود، قبل از اینکه دارای توابع و دسترسی مستقیم به API سیستم عامل باشد، به عنوان نوعی ترکیب awk/sed/grep/sh انجام می داد. برای هر چیز بزرگتر یا پیچیده تر، من عادت کرده ام که ارزشهای لطیف پیتون را ترجیح بدهم و فکر کنم شما نیز همین کار را انجام بدهید.

C# توسط شرکت مایکروسافت ارائه شده که همچون دیگر زبان های برنامه‌نویسی دارای دو نوع کامپایلر است یک نوع آنcommand line نام دارد که محیطی شبیه محیط Dos را داراست و دیگری Visual است

که محیط ویندوز مانندی دارد یعنی درحقیقت محیط گرافیکی است شاید برایتان جالب باشد که بدانید چنانچه شایع شده است مایكروسافت در مصاف با جاوا، به ارائه برنامه نویسی به زبان #C پرداخته و جالب تر آن است که شباهت های بین این دو زبان بسیار چشمگیر است مایكروسافت در رابطه با میزان استفاده و گسترش زبان فوق ابراز امیدواری نموده بود که گسترش چشمگیر در میان جامعه برنامه نویسان حکایت از صحت پیش بینی ها دارد. این زبان بگونه ای طراحی شده كه نه تنها وابستگی به یك Platform خاص را ندارد، بلكه در اغلب موارد وابستگی Runtime نیز ندارد.

در برخی از نسخه های اولیه كامپایلر زبان #C كه توسط برخی از شركت های جانبی ارائه شده است، كدهای #C را به بایت كدهای جاوا كمپایل می كنند.

نکته جالب توجه دیگر آن است که انجمن تولیدكنندگان كامپیوتر اروپا (ECMA) زبان #C را در سوم اكتبر سال 2001 بعنوان یك استاندارد پذیرفتند

طراحان زبان#C‌ سعی کرده اند که نقص های زبان های ++C , C را برطرف نمایند و  یا یک سری از نقاط ضعف را کنار گذاشته و یا برخی از امکاناتی را که سبب افزایش "باگدهی" برنامه می شود را حذف نمایند

یادگیری این زبان برای افرادی كه دارای سابقه آشنائی با یكی از زبانهای برنامه نویسی ++C، C و یا جاوا باشند كار مشكلی نیست، حتی افرادی كه دارای آشنائی اولیه با جاوااسكریپت و یا دیگر زبانهای برنامه نویسی همچون Visual Basic می باشند نیز امكان پذیر است ولی اگر شما تاکنون برنامه نویسی نکرده اید هم می توانید با #C آغاز کنید چون زبان ساده و روانی است ،‌ برنامه نویسی مثل یاددادن بستن بند کفش به یک بجه است در صورتی که تمامی مراحل آن کامل آموزش داده نشود بسیار مشکل به نظر می رسد ولی اگر شما به سمت یادگیری این مهم می پردازید مراحل را از ابتدا با نظم و دقت دنبال کنید

در هنگام نوشتن یک برنامه در مواقعی بایستی مقداری را در یک مکان از سیستم کاربر ذخیره کنیم . انتخاب برنامه نویسان در این گونه موارد معمولا از بین سه گزینه ی زیر می باشد :

1- DataBase2- فایل های INI3- رجیستری ( تنها در برنامه نویسی برای سیستم های ویندوزی کاربرد دارد )

استفاده از DataBase : به منظور نگهداری تعداد زیادی از مقادیر ، بهترین گزینه است . همچنین در صورتی که پای امنیت اطلاعات ذخیره شده در میان است ، در انجام این روش شک نکنید . در این روش میتوانید از قابلیت Password Protection که در تمامی بانک های اطلاعاتی وجود دارد ، استفاده کنید .

استفاده از فایل های INI : در بعضی موارد هم میتوان از این روش استفاده کرد . البته این روش همراه با پیچیدگی و امنیت پایین میباشد .

استفاده از رجیستری : روشی که قصد توضیح آن را داریم ، همین روش است . این روش دارای امنیت نسبتا پایینی ست . پس امنیت اطلاعات خود را با این روش به خطر نیاندازید . البته میتوانید اطلاعات خود را به صورت Encrypt شده در رجیستری قرار دهید ( مثلا مواقعی که قصد ذخیره یک رمز عبور ، در یک برنامه ساده را دارید ) . یکی از مزایای این روش سادگی و راحتی آن است .

اگر موافق باشید ، به سراغ مراحل عملی کار برویم :

یک پروژه ی جدید سی شارپ باز کنید و اسم آن را Registry in CS بگذارید .

حالا وارد قسمت کد نویسی شده و Name Space زیر را در قسمت General تعریف کنید :

using Microsoft.Win32;

حالا میتوانید خیلی راحت در هر جایی از برنامتان از کلاس Registry استفاده کنید .

در قسمت زیر اجزای این کلاس را مورد بررسی قرار خواهیم داد :

1- Registry.ClassesRoot

از این قسمت میتوانید برای انجام عملیات مختلف بر روی شاخه HKEY_CLASSES_ROOT استفاده کنید .

چون متدها به صورت Alphabetic مرتب شده اند ، بنده هم آنها را به ترتیب توضیح میدهم . البته در یک مورد استثنا وجود دارد . آن هم متد OpenSubKey هست که باید در ابتدا توضیح بدهم ، چون تعداد زیادی از متدها به این متد وابستگی دارند .

1-1 : OpenSubKey

بوسیله این متد میتوانید یک زیر کلید را باز کنید . برای مثال به کد زیر دقت کنید :

RegistryKey reg;

reg = Registry.ClassesRoot.OpenSubKey(“GC”,true);

در این کد نکات زیادی وجود دارد .

خط اول : یک متغییر از نوع RegistryKey تعریف کردیم .

خط دوم : مقدار متغییر reg را که در بالا تعریف کرده بودیم ، برابر کلید بازشده ( GC ) قرار دادیم تا بتوانیم عملیات مورد نظر خود را روی کلید باز شده انجام دهیم .

البته اگر خواستید زیر کلیدهای بیشتری را باز کنید ، باید از کد زیر استفاده کنید :

RegistryKey reg;

reg = Registry.ClassesRoot.OpenSubKey(“GCClsid”,true);

در همان خط دوم یک کلمه true می بینید . شاید بپرسید این کلمه چه معنایی دارد ؟! این کلمه به برنامه میگوید که کاربر دسترسی به این کلید را تایید میکند ( در بعضی مواقع دسترسی باید تایید شود ) .

1- 2 : Close

این متد کلید قبلی را که توسط متد OpenSubKey باز شده بود ، میبندد . بهتر است بعد از هر بار که متد OpenSubKey را به کار میگیرید ، در پایان کارتان متد Close را اجرا کنید .

1- 3 : CreateSubKey

وظیفه این متد ساخت یک زیر کلید است . کد زیر را ببینید :

RegistryKey reg;

reg = Registry.ClassesRoot.OpenSubKey(“GC”,true);

reg.CreateSubKey(“NewSubKey”);

1- 4 : DeleteSubKey

اگر خواستید یک زیر کلید را حذف کنید ، میتوانید از این متد استفاده کنید . کد زیر همان کلید قبلی را که ساختیم پاک میکند :

RegistryKey reg;

reg = Registry.ClassesRoot.OpenSubKey(“GC”,true);

reg.DeleteSubKey(“NewSubKey”);

1- 5 : DeleteSubKeyTree

این متد یک کلید با تمام زیر کلیدهایش و مقادیر زیر مجموعه اش را پاک میکند :

RegistryKey reg;

reg = Registry.ClassesRoot.OpenSubKey(“GC”,true);

reg.DeleteSubKeyTree(“NewSubKey”);

1- 6 : DeleteValue

این متد هم که از نامش پیداست . پاک کردن یک مقدار کار این متد است . به کد زیر توجه کنید :

RegistryKey reg;

reg = Registry.ClassesRoot.OpenSubKey(“GC”,true);

reg.DeleteValue(“Your Value”);

1- 7 : Flush

خوب است در هر قسمتی که کارتان با رجیستری تمام شد ، یک بار این متد را فراخوانی کنید . البته متد Close کار این متد ( Flush ) را هم انجام خواهد داد .

Registry.ClassesRoot.Flush();

1- 8 : GetAccessControl

به MSDN مایکروسافت مراجعه کنید .

1- 9 : GetSubKeyName

با استفاده از این کد میتوانید زیر کلیدهای یک کلید رجیستری را بدست بیاورید . فقط قبل از اینکه کد زیر را اجرا کنید ، یک لیست باکس به فرمتان اضافه کنید و خاصیت Name آن را برابر با listBox قرار دهید :

RegistryKey Reg;

Reg = Registry.CurrentUser.OpenSubKey(“Software”);

//————-

foreach (string strSubKeysName in Reg.GetSubKeyNames())

{

listBox.Items.Add(strSubKeysName);

}

1- 10 : GetValue

این متد میتواند مقدار یک Value را برگرداند . کد زیر را ببینید :

RegistryKey reg;

reg = Registry.ClassesRoot.OpenSubKey(“GC”,true);

MessageBox.Show(reg.GetValue(“Your Value”).ToString());

1- 11 : GetValueKind

با این متد میتوانید نوع یک Value را دریافت کنید .

انواع Value عبارتنداز :

1- String

2- Binary

3- DWORD

4- Multi-String

5- Expandable

به این کد توجه کنید :

RegistryKey reg;

reg = Registry.ClassesRoot.OpenSubKey(“GC”,true);

MessageBox.Show(reg.GetValueKind(“Your Value”).ToString());

1- 12 : GetVlaueNames

با این کد هم میتوانید مقادیر موجود در یک کلید را بدست بیاورید . کد زیر :

RegistryKey Reg;

Reg = Registry.CurrentUser.OpenSubKey(“SoftwareMy APPSettings”);

//————-

foreach (string strSubKeysName in Reg.GetValueNames())

{

listBox1.Items.Add(strSubKeysName);

}

1- 13 : Name

این یکی هم مسیر جاری رجیستری را برمیگرداند :

RegistryKey reg;

reg = Registry.ClassesRoot.OpenSubKey(“GC”,true);

MessageBox.Show (reg.Name);

1- 14 : SetAccessControl

به MSDN مایکروسافت مراجعه کنید .

1- 15 : SetValue

بوسیله این متد میتوانید یک مقدار را در رجیستری بنویسید :

RegistryKey Reg;

Reg = Registry.LocalMachine.OpenSubKey(“SOFTWARE”, true);

//————-

Reg.SetValue(“My Value”, “Program”,RegistryValueKind.String);

یک نکته در این کد وجود دارد . در خط سوم کدها آنجا که نوشته شده RegistryValueKind.String ، اینجا نوع متغییر تنظیم شده است . انواع متغیر ها را میتوانید در راهکار 1- 11 مشاهده کنید .

1- 16 : SubKeyCount

این یکی هم تعداد زیر کلیدهای یک کلید رجیستری را بازگشت خواهد داد :

RegistryKey Reg;

Reg = Registry.LocalMachine.OpenSubKey(“SOFTWARE”, true);

//————-

MessageBox.Show(Reg.SubKeyCount.ToString());

1- 17 : ValueCount

و اما آخرین مورد . بوسیله این تابع میتوانید تعداد متغییرهای داخل یک کلید را بدست بیاورید .

RegistryKey Reg;

Reg = Registry.LocalMachine.OpenSubKey(“SOFTWARE”, true);

//————-

MessageBox.Show(Reg.ValueCount.ToString());

تاریخچه زبان دلفی
دلفی در واقع یک کامپایلر پاسکال است. دلفی 6 نسل جدید کامپایلر های پاسکال است که شرکت Borland از زمان ایجاد اولین نسخه پاسکال توسط Andres Hejlsberg در 15 سال پیش به بازار عرضه کرد.
برنامه نویسی به زبان پاسکال در سالیان سال از استواری و ثبات، زیبایی و ظرافت و البته سرعت بالای کامپایل سود برده است. دلفی هم از این قاعده مستثنی نیست. کامپایلر دلفی ترکیبی از بیش از یک دهه تجربه طراحی کامپایلر پاسکال و معماری بهبود یافته کامپایلر های 32 بیتی است. اگرچه قابلیت های کامپایلرها با گذشت زمان پیشرفت قابل توجهی داشته است ولی سرعت آن چندان کاهش نیافته و همچنان از سرعت بالایی برخوردار است. به علاوه استحکام و قدرت کامپایلر دلفی معیاری برای سنجش دیگر کامپایلر هاست.
در اینجا به بررسی تفصیلی روند حرکتی دلفی در هر یک از نسخه های آن می پردازیم و مشخصات مهم آن را بررسی می کنیم.

سال 1995 - Delphi1
در زمان استفاده از سیستم عامل DOS برنامه نویسان مجبور بودند از بین زبان پر قدرت ولی کم سرعت Basic و زبان کارآمد ولی پیچیده و نامفهوم Assembly یکی را انتخاب کنند. پاسکال با ارائه یک زبان ساخت یافته و یک کامپایلر سریع و کم نقص این شکاف را پرکرد. برنامه نویسان Windows 3.1 هم با تصمیم گیری مشابهی رو برو شدند. یکی زبان قدرتمند و سنگین ++C و یکی زبان ساده و محدود کننده Visual Basic .
ارائه Delphi1 در این مورد هم راه حل خوبی برای برنامه نویسان بود. دلفی مجموعه متفاوتی برای برنامه نویسی بود . طراحی و توسعه برنامه های کاربردی، ایجاد DLL ها، پایگاههای داده و ... که یک محیط ویژوال وسیع را تشکیل می داد. Delphi1 اولین ابزار برنامه نویسی ویندوز بود که محیط طراحی ویژوال، کامپایلر بهینه کد برنامه و دسترسی قوی به پایگاههای داده را در یک جا جمع کرد که آن را به یکی از بهترین ابزارهای روش نوین توسعه سریع نرم افزار (Rapid Application Development ) تبدیل کرد. این مجموعه قدرتمند باعث شد که در همان زمان بسیاری از برنامه نویسان زبانهای دیگر به Delphi روی بیاورند و این موفقیت بزرگی برای Borland به حساب می آمد. همچنین بسیاری از برنامه نویسان پاسکال دلفی را ابزاری یافتند که توسط آن هم از توانایی و تجربه خود در برنامه نویسی پاسکال استفاده می کردند و هم توانایی کار در ویندوز را به دست آوردند. همچنین زبانی که در آن زمان با نام پاسکال شیئی (ObjectPascal ) در دانشگاهها ایجاد شده بود یک زبان بسیار خشک و محدود کننده بود که اصلاٌ حالت کاربردی پیدا نکرد.
ویژگیهای دلفی مثل طراحی ظاهری حساب شده و کاربر پسند آن باعث شد که زبان پاسکال شیئی عملاٌ از رده خارج شود. تیم طراحی VB در Microsoft قبل از حضور دلفی هیچ رقیب مهمی برای خود نمی دید. VisualBasic در آن زمان زبانی نا کارآ ، کم سرعت و کند ذهن بود. Visual Basic 3 در عمل اصلا توانایی رقابت با Delphi 1 را نداشت. در این سال شرکت Borland گرفتار یک سری مشکلات قضائی با شرکت Lotus بود که در نهایت هم متخلف شناخته شد. همچنین درگیری مشابهی هم با Microsoft بر سر تلاش در تغییر دادن فضای نرم افزار های Microsoft پیدا کرد. همچنین Borland مشغول طراحی و فروش طرح Quatro به شرکت Novell و طراحی پایگاه های داده dBase و Paradox بود که با استقبال قابل توجهی مواجه نشد.
در این زمان که Borland مشغول فعالیتهای قضایی و تجاری بود Microsft توانست گوی سبقت را از Borland برباید و قسمت اعظم بازار ابزار های برنامه نویسی تحت Windows را در اختیار بگیرد و سعی می کرد تا این طرز فکر را اشاعه دهد که چون Windows را طراحی کرده صلاحیت و توانایی تهیه بهترین ابزار های برنامه نویسی تحت آن را نیز در دست دارد. در این شرایط Borland با عرضه Delphi و نسخه جدید ++Borland C سعی کرد خدشه ای در فرمانروایی Microsoft وارد کند و سهمی در بازار بزرگ این محصولات داشته باشد.

سال 1996 - Delphi2
یک سال بعد Delphi2 تمام مزایای نسخه قبلی را تحت سیستم های جدید 32 بیتی (Windows 95,Windows NT ) ارائه داد. همچنین Delphi2 با ارائه خصوصیات اضافه و کارکرد های قویتری نسبت به Delphi1 توانایی های خود را افزایش داد. (ازجمله ارائه کامپایلر 32 بیتی که سرعت بالایی به نرم افزار ها می بخشید، کتابخانه بزرگ و کاملی از اشیای مختلف، شیوه جدید و تکامل یافته ای برای اتصال به پایگاه های داده مختلف، ادیتور پیشرفته، پشتیبانی از OLE ، توانایی وراثت در فرمهای ویژوال و سازگاری با پروژه های 16 بیتی Delphi1 ). Delphi2 به معیاری برای سنجش و مقایسه همه ابزارهای توسعه نرم افزار در آن زمان تبدیل شد.
در آن زمان با ارائه سیستم 32 بیتی Windows95جهش بزرگی در سیستم عامل Windows رخ داد و Borland بسیار مشتاق بود که Delphi را به بهترین ابزار برنامه نویسی سیستم جدید تبدیل کند. نکته این که در آن زمان به منظور تاثیر در افکار عمومی و تاکید بر قدرت Delphi در سیستم عامل 32 بیتی قرار بود که نرم افزار با نام جدید Delphi32 به بازار عرضه شود ولی در آخرین مراحل به خاطر اینکه نشان دهند این زبان زبانی رشد یافته و تکامل یافته نسخه قبلی یعنی Delphi1 است نام Delphi2 را برای آن انتخاب کردند.
Microsoft تلاش کرد که با Visual Basic 4 با Delphi مقابله کند ولی از ابتدا کیفیت پایین آن و ضعف آن در انتقال برنامه های 16 بیتی به سیستم 32 بیتی و بروز اشکالات ساختاری در طراحی آن موجب شکست زودهنگام Visual Basic 4 شد. در این زمان هنوز تعداد زیادی از برنامه نویسان به Visual Basic وفادار بودند. Borland هنچنین روشها و ابزارهای قدرتمندی همچون PowerBuilder برای طراحی نرم افزار های Client/Server ارائه داد ولی Delphi هنوز آن قدر قدرتمند نشده بود که بتواند نرم افزارهایی که جایی در بین توسعه گران پیدا کرده اند را براندازد.

سال 1997 - Delphi3
از زمان تهیه و توسعه Delphi1 تیم توسعه Delphi در فکر گسترش و ایجاد یک زبان قدرتمند جهانی بود. برای Delphi2 این تیم تمام نیروی خود را صرف اعمال مربوط به انتقال تواناییها و کارکرد ها به سیستم 32 بیتی و همچنین اضافه کردن خصوصیات Client/Server و پایگاه داده کرد. در زمان تهیه Delphi3 تیم توسعه فرصت لازم برای گسترش مجموعه ابزار موجود را یافت و در این راستا کیفیت و کمیت ابزارهای Delphi بهبود یافت. به علاوه راه حل هایی برای مشکلات عمده و قدیمی برنامه نویسان تحت ویندوز ارائه شد. به ویژه استفاده از برخی فناوری های پیچیده و نا مفهوم (مثل COM و ActiveX وتوسعه نرم افزار های تحت Web وکنترل پایگاههای داده چند کاربره). روش نمایش کد برنامه همچنین توانایی کامل کردن خودکار کد (Code Completion ) عملیات کد نویسی را راحت تر کرد. ضمن این که همچنان در بیشتر موارد اساس و متدولوژی برنامه نویسی مانند Delphi1 بود و بر پایبندی به قوانین اصولی Pascal تاکید می شد.
در این زمان رقابت شرکت های تولید کننده ابزار های برنامه نویسی بسیار تنگاتنگ شده بود. Microsoft با ارائه Visual Basic 5 به پیشرفت های خوبی دست یافت ازجمله پشتیبانی قوی از COM و ActiveX و ایجاد برخی خصوصیات و تغییرات کلیدی و اساسی در کامپایلر VB . ضمن این در همین سال Borland با پشتوانه قوی Delphi و با استفاده از ساختار موفق آن ابزارهای دیگری همچون Forte و BC++ Builder به بازار عرضه کرد.
تیم Delphi در زمان طراحی Delphi3 چند تن از اعضای کلیدی خود را از دست داد. Andres Hejlsberg معمار اصلی Delphi در اقدام غیر منتظره ای Borland را ترک کرد و تصمیم گرفت به رقیب دیرینه یعنی Microsoft بپیوندد. اما حرکت تیم Delphi متوقف نشد و معاون Hejlsberg که سالها تجربه همکاری با او را داشت توانست رهبری این تیم را به خوبی در دست بگیرد. همچنین مسئول فنی تیم (Paul Gross ) هم در اقدام مشابهی به گروه Microsoft ملحق شد. این تغییرات بیشتر به خاطر اختلافات شخصی بین افراد تیم بود و نه به خاطر مسائل حرفه ای.

سال 1998 - Delphi4
Delphi4 بیشتر بر روی راحتتر کردن کار با دلفی متمرکز شد. مرورگر روال ها (Module Explorer ) بهبود یافت و مرور و ویرایش Unit ها را راحت تر کرد. کنترل کد و کامل کردن خودکار کلاسها این فرصت را به کاربر داد که فکر و زمان خود را روی ساختار اصلی برنامه بگذارد و در وقت صرفه جویی کند. طراحی رابط کاربر هم کاملاٌ عوض شد و بهبود یافت و اشکال زدا (Debugger ) نیز پیشرفت قابل توجهی داشت. Delphi4 قابلیتهای برنامه نویسان را در استفاده از تکنولوژیهای چند منظوره خارجی مثل MIDAS ، DCOM ، MIS و Corba افزایش داد.
در این سال Delphi جایگاه خود را در رقابت با دیگران مستحکم کرده بود و کم کم به سمت دست یابی به سودآوری مالی مورد نظر خود پیش می رفت. در واقع در این زمان بود که حاصل کار سنگین چند ساله تیم نمایان می شد. بعد از سالها آزمایش Delphi شهرت و محبوبیت خاصی پیدا کرد و دیگر برنامه نویسان Delphi توانایی جدا شدن از آن را نداشتند. در این زمان Borland به کار سوٌال برانگیزی دست زد و به منظور تبلیغ بیشتر و برتری در جنگ روانی با دیگر شرکتها نام Inprise را برای فعالیتهای تجاری خود برگزید.
ابزار های مربوط به فن آوری Corba را گسترش داد تا راه جدیدی برای سودآوری ایجاد کند. برای موفقیت در این زمینه Corba نیاز به رابط کاربر قدرتمندی داشت که در کنار توانایی های آن کار کردن با آن نیز راحت باشد. دقیقاٌ همان کاری که در سالهای قبل در مورد COM و برنامه نویسی تحت Web انجام شده بود و به موفقیت دست یافته بود. با این وجود بنا به دلایل مختلفی این گسترش و توسعه Corba هیچ وقت تکامل و موفقیتی که مورد نظر بود را به دست نیاورد و بر خلاف تبلیغات و سرمایه گذاری های انجام شده فن آوری Corba تنها توانست نقش کوچکی در روند رو به جلوی Delphi ایفا کند.

سال 1999 - Delphi5
Delphi5 در برخی زمینه ها پیشرفت های قبلی را ادامه داده است. اولاٌ مسیری را که Delphi4 با اضافه کردن ویژگیهای زیادی شروع کرده بود ادامه داد. Delphi4 باعث شد کارهایی که قبلاٌ به صرف وقت زیادی احتیاج داشت بسیار سریعتر انجام شود. Delphi به شکل امیدوار کننده ای به برنامه نویس این امکان را می دهد که بیشتر به برنامه ای که میخواهد بنویسد توجه کند و نه به قواعد برنامه نویسی و نوشتن کد های تکراری و خسته کننده. این ویژگیهای سودمند شامل رابط کاربر بهبودیافته و سیستم اشکال زدایی(Debugger ) توانمند ، امکانات برنامه نویسی تیمی و ابزار های ترجمه می شود.
ثانیا Delphi5 خصوصیات جدیدی را در بر می گیرد که توسعه برنامه های تحت وب را واقعاٌ راحت کرده است. این ویژگیها شامل طراح اشیای مربوط به ASP برای ساختن صفحات (Active Server Page )، اشیایی موسوم به Internet Express برای پشتیبانی از XML و خصوصیات جدید MIDAS که آن را به یک ابزار همه کاره در پایگاه های داده تحت Web تبدیل کرد. در نهایت با صرف وقت ، هزینه و صبر زیاد توانست Delphi5 قدرتمند را عرضه کند. این فعالیت مدتها به طول انجامید و قبل از عرضه عمومی، Delphi5 بارها در بازبینی ها و آزمایشهای داخلی قسمتهای مختلف آن تغییر کرد و بهبود یافت.
Delphi5 در نیمه دوم سال 1999 به بازار عرضه شد و به نفوذ و تسلط بر بازار ادامه داد. در این زمان Visual Basic که کم کم به عضوی تحقیر آمیز برای Microsoft تبدیل می شد هم با پیشرفتهایی توانست در رقابت دوام بیاورد و از صحنه خارج نشود. در اقدام درست و به جایی نام Inprise دوباره به Borland بازگشت. این اقدام از سوی طرفداران و مشتریان قدیمی Borland با استقبال خوبی مواجه شد.

سال 2001 – Delphi6
در هنگام تهیه Delphi6 ساختار Delphi در زمینه های مختلف شکل گرفته بود و به یک تکامل نسبی رسیده بود. این مسئله باعث شد که تیم طراحی بتواند وقت خود را بر روی طرحی که مدتها تنها در حد یک نظریه بود بگذارد و آن را بسیار زودتر از آن که انتظار می رفت عملی کند: گام نهادن به محیط های فراتر از Windows . بیشتر نیروی توسعه گران Delphi در این مدت صرف رهانیدن Delphi از بند Windows شد که این خود در درجه اول مبارزه ای آشکار با سلطه Microsoft بود و ثانیاٌ راه برنامه نویسان را به سوی فضا های دیگر برنامه نویسی باز کرد. در ابتدا این عمل ریسک بزرگی بود و بیم آن می رفت که جایگاه Delphi در Windows هم به خطر بیفتد ولی در نهایت به نقطه رشد و قوتی بدل شد که Delphi را به یکی از بهترین ابزار برنامه نویسی Multi Platform تبدیل کرد.تکنولوژی CLX روالهای مختلف Delphi را با Kylix (عضو جدید خانواده Borland که در فضای Linux کار می کند) به اشتراک گذاشت و استفاده از سیستم بایت Java باعث شد که Delphi حتی از قید سخت افزار هم رها شود.
به نظر می رسد که این فعالیتها باعث ثبات Delphi در دنیای برنامه نویسان شود و نگرانی های Borland و برنامه نویسان که همیشه می ترسیدند که مبادا با ضعیف شدن Windows جایگاه خود را از دست بدهند حال به افتخار و آرامش برای آنان و نگرانی برای طرفداران Microsoft تبدیل شده است.

مدیریت حافظه در دلفی

تخصیص خودکار حافظه
وقتی شما از نوع های پایه (Integer ،real ،word و…) برای ایجاد متغییرهای خود استفاده می کنید، هیچ نگرانی درباره تخصیص حافظه آن وجود ندارد چون دلفی خودش آنرا تخصیص حافظه می کند و سپس آزاد میکند.

type
   TDay = (Sunday, Monday, Tuesday, Wednesday, Thursday, Friday, Saturday)
var
   Name : String; {256 Bytes}
   X, Y : Integer; {4 + 4 = 8 Bytes}
   List : array [0..10] of Double; {8 * 11 = 88 Bytes}
   Today : TDay; {1 Byte}

دراین نمونه پس از پایان برنامه، تمام حافظه تخصیص داده شده فراخوانی و آزاد می شود.

تخصیص حافظه دینامیکی
در این حالت برنامه نویس احتیاج دارد تا انباره حافظه را شخصا" تخصیص و آزاد کند.

نوع Pointer
اشاره گرها در دلفی می توانند شکل های مختلفی را در برگیرد. نخست، نوع اشاره گری که یک آدرس حافظه را برای نوع ویژه ای از داده، همانند صحیح، رشته و غیره نگه میدارد (Typed

Pointer ()
var
   Number : ^Integer;
   Name : ^String;

دوم، اشاره گرهای بدون نوع. اشاره گرهای بدون نوع (Untyped Pointers ) خیلی به نوع معمولی خود شبیه هستند. اما محدودیت هایی مثل اینکه باید به نوع خاصی اشاره (Point ) کند را ندارد.

var
   Something : Pointer;

حال اشاره گر بدون نوع ما می تواند به هر نوعی از داده اشاره کند. برای تخصیص حافظه آن، از کمپلکس بیش از یک بیت استفاده میکنیم. برای مثال برنامه زیر کامپایل می شود ولی در زمان اجرا حافظه ای تخصیص نمیشود.

begin
   New(Something) ;
   Dispose(Something) ;
end ;

برای تخصیص حافظه کامپایلر باید بداند که نوع داده ما برای تخصیص حافظه چیست:

type
   IntPtr = ^Integer ;

var
   Something : Pointer ;
begin
   Something := New(IntPtr) ;
   Integer(Something^) := 10 ;
   Dispose(Something) ;
end ;

تخصیص بلاکی از حافظه
ما می توانیم از اشاره به بلاک هایی از تخصیص حافظه در سیستم استفاده کنیم. این کار را با رویه های GetMem و FreeMem برای تخصیص و آزاد سازی حافظه استفاده میکنیم.

var
   Something : Pointer
begin
   GetMem(Something, 100) ;
   FreeMem(Something, 100) ;
end ;

اشاره به حافظه از قبل تخصیص داده شده
هر دو نوع اشاره گرها می توانند به هر جایی از حافظه اشاره بکنند. این بدان معناست که آنها می توانند اشاره به فضای اشغال شده با داده هایی که در حال حاضر موجودند داشته باشند. این نمونه اشاره گر احتیاجی به تخصیص حافظه ندارد.

var
   Something : Pointer ;
   MyString : PChar; // type PChar = ^Char ;

begin
   GetMem(Something, 100) ;
   MyString := Something ;
   StrCopy(Something, 'Hello World’) ;
   FreeMem(Something, 100) ;
end ;

حافظه Heap
Heap شامل قسمتی از حافظه موجود در یک برنامه است که آنرا حافظه پویا می نامیم. Heap بخشی است که در آن تخصیص و تعریف حافظه به صورت تصادفی (Random ) اتفاق می افتد. این به آن معناست که اگر شما سه بلاک از حافظه را به طور متوالی تخصیص دهید، می توانید بعد از هر دستور آنرا از بین ببرید. مدیر Heap جزئیات را برای شما نگهداری می کند. بنابراین شما به سادگی می توانید یک حافظه جدید را با GetMem و یا بوسیله صدا زدن constructor هنگام ساختن یک شی درخواست کنید و دلفی به شما یک بلاک جدید را برخواهد گرداند. Heap یکی از سه فضای موجود در برنامه کاربردی را استفاده کرده و دوتای دیگر به صورت فضای یکپارچه (Global ) و پشته قرار می گیرند.

حافظه Stack
Stack شامل قسمتی از یک بخش از حافظه موجود یک برنامه است که دینامیکی است اما برای تخصیص و آزادسازی فرامین مخصوص دارد. تخصیص Stack به صورت LIFO می باشد. این بدان معناست که آخرین حافظه شیء شما تخصیص داه خواهد شد و سپس حذف می شود. حافظه پشته در روتین های نوعی استفاده می شود. وقتی شما یک روتین را صدا میزنید، پارامترهایش و روتین نوع آن در پشته ریخته می شود. همچنین پارامترهایی که در یک روتین تعریف میشوند، در پشته ذخیره میشوند و وقتی روتین خاتمه پیدا می کند تمام آنها به طور خودکار از بین می رود.

نمایش میزان كپی شدن فایل با ProgressBar در دلفی
چطور میتوان زمان کپی شدن فایل را با استفاده از ProgressBar نمایش داد؟
برای انجام این کار ابتدا بر روی یک فرم یک ProgressBar اضافه کنید سپس تابع زیر را تایپ کنید:

procedure TForm1.CopyFileWithProgressBar1(Source, Destination: string) ;
var
   FromF, ToF: file of byte ;
   Buffer: array[0..4096] of char ;
   NumRead: integer ;
   FileLength: longint ;
begin
   AssignFile(FromF, Source) ;
   reset(FromF) ;
   AssignFile(ToF, Destination) ;
   rewrite(ToF) ;
   FileLength := FileSize(FromF) ;
   with Progressbar1 do
   begin
      Min := 0 ;
      Max := FileLength ;
      while FileLength > 0 do
      begin
         BlockRead(FromF, Buffer[0], SizeOf(Buffer), NumRead) ;
         FileLength := FileLength - NumRead ;
         BlockWrite(ToF, Buffer[0], NumRead) ;
         Position := Position + NumRead ; 
      end ;
      CloseFile(FromF) ;
      CloseFile(ToF) ; 
   end ;
end ;

در این تابع شما در واقع فایل مبدا را خوانده و در مقصد مینویسید. حالا یک دکمه اضافه کرده کد زیر رو اضافه نمایید:

procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject) ;
begin
   CopyFileWithProgressBar1('c:Welcome.exe', 'c:tempWelcome.exe’) ;
end ;

چطور می توان زمان کپی شدن فایل را محاسبه و نمایش داد؟
برای این کار نیز میتوانید از تابع زیر استفاده کنید:

procedure TForm1.CopyFileWithProgressBar1(Source, Destination: string) ;
var
   FromF, ToF: file of byte ;
   Buffer: array[0..4096] of char ;
   NumRead: integer ;
   FileLength: longint ;
   t1, t2: DWORD ;
   maxi: integer ; 
begin 
   AssignFile(FromF, Source) ; 
   reset(FromF) ; 
   AssignFile(ToF, Destination) ;
   rewrite(ToF) ;
   FileLength := FileSize(FromF) ;
   with Progressbar1 do
   begin 
      Min := 0 ;
      Max := FileLength ;
      t1 := TimeGetTime ;
      maxi := Max div 4096 ;
      while FileLength > 0 do
      begin
         BlockRead(FromF, Buffer[0], SizeOf(Buffer), NumRead) ;
         FileLength := FileLength - NumRead ;
         BlockWrite(ToF, Buffer[0], NumRead) ;
         t2 := TimeGetTime ;
         Min := Min + 1 ;
         // Show the time in Label1
         label1.Caption := FormatFloat('0.00', ((t2 - t1) / min * maxi - t2 + t1) / 100) ;
         Application.ProcessMessages ;
         Position := Position + NumRead ;
      end ;
      CloseFile(FromF) ;
      CloseFile(ToF) ;
   end ;
end ;

در این تابع ابتدا زمان اولیه در متغیر t1 ذخیره شده و سپس پس از کپی شدن هر قسمت از فایل، زمان در متغیر t2 ذخیره میشود و توسط فرمول زیر مقدار زمان باقی مانده تا کپی کامل فایل بدست می آید.

((t2 - t1) / min * maxi - t2 + t1) / 100

نصب ProgressBar روی StatusBar در دلفی
انجام این کار بسیار ساده است. برای این کار کافی است بر روی فرم خود یک StatusBar اضافه نمایید حالا در قسمت تعاریف متغیر های عمومی کد زیر را بنویسید:

ProgressBar1: TprogressBar ;

در ادامه دستورات زیر را در خاصیت OnCreate فرم خود بنویسید:

var
   ProgressBarStyle: LongInt ;
begin
   {create a run progress bar in the status bar}
   ProgressBar1 := TProgressBar.Create(StatusBar1) ;
   ProgressBar1.Parent := StatusBar1 ;
   {remove progress bar border}
   ProgressBarStyle := GetWindowLong(ProgressBar1.Handle, GWL_EXSTYLE) ;
   ProgressBarStyle := ProgressBarStyle - WS_EX_STATICEDGE ; 
   SetWindowLong(ProgressBar1.Handle, GWL_EXSTYLE, ProgressBarStyle) ;
   {set progress bar position and size - put in Panel[2]}
   ProgressBar1.Left := StatusBar1.Panels.Items[0].Width +
   StatusBar1.Panels.Items[1].Width + 4 ;
   ProgressBar1.Top := 4 ;
   ProgressBar1.Height := StatusBar1.Height - 6 ;
   ProgressBar1.Width := StatusBar1.Panels.Items[2].Width - 6 ; 
   {set range and initial state}
   ProgressBar1.Min := 0 ;
   ProgressBar1.Max := 100 ;
   ProgressBar1.Step := 1 ;
   ProgressBar1.Position := 0 ;
end ;

حالا برای آنکه پس از خارج شدن از فرم حافظه اشغال شده آزاد گردد، در قسمت OnDestroy در Event فرمتان دستور زیر را اضافه نمایید:

ProgressBar1.free ;

استفاده از DLLها در دلفی
ایجاد یک DLL
با استفاده از منو فایل گزینه New Items را انتخاب کنید و آیتم DLL Wizard را انتخاب نمایید. حال به فایل ایجاد شده، یک فرم با استفاده از روش بالا اضافه نمایید. دقت نمایید که Application را بجای فرم انتخاب ننمایید. حال اگر فرض کنیم که نام فرم شما Demo باشد و بانام UDemo.pas آنرا ذخیره کرده باشید. باید در فایل DLL بصورت زیر کد نویسی نمایید:

library demodll ;

{Important note about DLL memory management: ShareMem must be the
first unit in your library's USES clause AND your project's (select
Project-View Source) USES clause if your DLL exports any procedures or
functions that pass strings as parameters or function results. This
applies to all strings passed to and from your DLL--even those that
are nested in records and classes. ShareMem is the interface unit to
the BORLNDMM.DLL shared memory manager, which must be deployed along
with your DLL. To avoid using BORLNDMM.DLL, pass string information
using PChar or ShortString parameters.}

uses
   SysUtils ,
   Classes ,
   UDemo in 'UDemo.pas' {Demo} ;

{ $R *.res}
procedure ShowdemoForm;stdcall ;
begin
   Demo :=Tdemo.Create(nil) ;
   demo.Show ;
end ;

function ShowdemoFormModal:integer;stdcall ;
begin
   demo :=Tdemo.Create(nil) ;
   Result := demo.ShowModal ;
end ;

Exports
   ShowDemoForm ,
   ShowdemoFormModal ;
begin
end .

دقت کنید که نام DLL فوق DemoDll می باشد و با نام DemoDll.dpr ذخیره گردیده است.
حال بر روی فرم موجود تمام دکمه ها و آبجکت های مورد نظرتان را اضافه و کد نویسی کنید (اختیاری). در پایان در منو Project گذینه Build DemoDll را انتخاب کرده و اجرا نمایید. فایلی با نام DemoDll.dll ایجاد می گردد که برای استفاده آماده است.

استفاده از یک DLL بصورت دینامیکی
برای استفاده از یک DLL  بصورت دینامیکی، ابتدا نام توابعی را که در فایل DLL شما موجود است بصورت زیر تعریف نمایید:

unit UMain ;
interface
uses
   Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls, Forms ,
   Dialogs, StdCtrls, ExtCtrls ;
type
   TShowdemoFormModal= Function :integer ;
   .
   .
   .

دقت کنید که نام برنامه انتخابی پیش فرض Main و با نام UMain.pas ذخیره گشته است. حال برای لود کردن DLL یادشده، یک دکمه بر روی فرم قرارداده آنرا بصورت زیر کد نویسی کنید:

var
   hndDLLHandle:THandle ;
   ShowdemoFormModal:TShowdemoFormModal ;    procedure TFMain.Button1Click(Sender: TObject) ;
begin
   try 
   hndDLLHandle:=LoadLibrary('Demodll.dll’) ;

   if hndDLLHandle <> 0 then begin 
      @ShowdemoFormModal:=getProcAddress(hndDLLHandle,'ShowdemoFormModal’) ;

   if addr(ShowdemoFormModal) <> nil then begin 
      ShowdemoFormModal ;
   end
   else
      showmessage ('function not exists …’) ;
   end
else
      showMessage('Dll Not Found!’) ;
finally 
freelibrary(hndDLLHandle) ; 
end ;
end ;

محدودكردن تغییر اندازه فرم در دلفی
گاهی اوقات نیاز است فرم ما از نظر اندازه پیرو یک الگو باشد و کاربر نتواند خارج از محدوده این فرم را تغییر اندازه دهد، راهی که پیشنهاد می شود، استفاده از Windows Messages ، تابع WM_GetMinMaxInfo میباشد.

unit MinMax ;
interface
uses
   SysUtils, WinTypes, WinProcs, Messages, Classes, Graphics, Controls ,
   Forms, Dialogs ;
type
   TForm1 = class(TForm)
   private
   {Private declarations}
   procedure WMGetMinMaxInfo(var MSG: Tmessage); message WM_GetMinMaxInfo ;
   public
   {Public declarations}
end ;

var
   Form1: TForm1 ;
   implementation
   { $R *.DFM}
   procedure TForm1.WMGetMinMaxInfo(var MSG: Tmessage) ;
Begin
   inherited ;
   with PMinMaxInfo(MSG.lparam)^ do
   begin
      with ptMinTrackSize do
      begin
         X := 300 ;
         Y := 150 ;
      end ; 
      with ptMaxTrackSize do
      begin
         X := 350 ;
         Y := 250 ;
      end ; 
   end ;
end ;